اصول اخلاق نشر
اصول اخلاق پژوهش و نشر
فصلنامه «نگاه شهروند» خود را متعهد به رعایت صداقت علمی، شفافیت، بیطرفی و اصول اخلاق پژوهش و انتشار میداند. نویسندگان، داوران، سردبیران و اعضای هیئت تحریریه موظفاند در تمام مراحل دریافت، بررسی، داوری، پذیرش و انتشار مقاله، اصول اخلاق حرفهای را رعایت کنند.
ارسال مقاله به فصلنامه بهمنزله پذیرش ضوابط و سیاستهای اخلاقی این نشریه است.
۱. اصالت مقاله
مقاله ارسالی باید حاصل پژوهش اصیل نویسنده یا نویسندگان باشد.
نویسندگان موظفاند از ارسال مطالب کپیشده، ترجمه بدون ذکر منبع، دادههای ساختگی، نتایج تحریفشده یا مطالب متعلق به دیگران بدون ارجاع مناسب خودداری کنند.
تمام نقلقولها، مفاهیم، دادهها، تصاویر، جدولها و مطالب برگرفته از منابع دیگر باید با ارجاع دقیق و کامل همراه باشند.
۲. سرقت علمی
موارد زیر از مصادیق سرقت علمی محسوب میشوند:
-
استفاده از نوشته یا ایده دیگران بدون ذکر منبع
-
کپیکردن مستقیم یا غیرمستقیم بخشهایی از آثار دیگران
-
ترجمه آثار منتشرشده بدون ارجاع مناسب
-
استفاده مجدد از مطالب منتشرشده خود نویسنده بدون اعلام منبع
-
استفاده از جدول، نمودار، تصویر یا داده متعلق به دیگران بدون مجوز یا ذکر منبع
-
معرفی پژوهش یا یافتههای دیگران به نام خود
در صورت احراز سرقت علمی، مقاله در هر مرحلهای رد خواهد شد. چنانچه تخلف پس از انتشار مشخص شود، فصلنامه میتواند مقاله را اصلاح، علامتگذاری یا از چرخه انتشار خارج کند.
۳. ارسال همزمان و انتشار تکراری
نویسندگان نباید یک مقاله را همزمان برای بیش از یک نشریه ارسال کنند.
مقاله ارسالی نباید پیشتر به همان شکل یا با تغییرات جزئی در نشریه، کتاب، مجموعهمقالات، وبسایت یا رسانه دیگری منتشر شده باشد.
در صورتی که بخشی از دادهها یا نتایج مقاله قبلاً منتشر شده است، نویسنده باید موضوع را هنگام ارسال بهصورت شفاف به فصلنامه اعلام کند.
۴. نویسندگی و مشارکت علمی
نام فرد تنها زمانی باید بهعنوان نویسنده درج شود که در طراحی پژوهش، گردآوری یا تحلیل دادهها، نگارش یا بازنگری علمی مقاله و تأیید نسخه نهایی مشارکت مؤثر داشته باشد.
درج نام افرادی که مشارکت علمی واقعی نداشتهاند، نویسندگی افتخاری یا مهمان محسوب شده و مجاز نیست.
حذف نام افراد دارای مشارکت علمی نیز تخلف اخلاقی محسوب میشود.
نویسنده مسئول موظف است:
-
رضایت تمامی نویسندگان را برای ارسال مقاله دریافت کند.
-
ترتیب اسامی نویسندگان را با توافق آنان تعیین کند.
-
مشخصات نویسندگان را بهطور کامل و صحیح ثبت کند.
-
تمامی مکاتبات فصلنامه را به اطلاع سایر نویسندگان برساند.
-
تأیید تمام نویسندگان را برای نسخه نهایی مقاله دریافت کند.
هرگونه درخواست تغییر، حذف یا اضافهکردن نام نویسندگان پس از ارسال مقاله باید همراه با دلیل موجه و تأیید کتبی تمامی نویسندگان باشد.
۵. مسئولیت نویسندگان
نویسندگان مسئول صحت و اعتبار علمی مطالب مقاله هستند و باید:
-
اطلاعات و دادههای پژوهش را صادقانه گزارش کنند.
-
از جعل، دستکاری و حذف هدفمند دادهها خودداری کنند.
-
منابع مالی و حمایتهای سازمانی را اعلام کنند.
-
تعارضهای احتمالی منافع را افشا کنند.
-
مجوزهای اخلاقی و قانونی لازم را دریافت کنند.
-
در صورت مشاهده خطای مهم، موضوع را سریعاً به فصلنامه اطلاع دهند.
-
اصلاحات درخواستی داوران و سردبیر را در زمان مقرر انجام دهند.
۶. تعارض منافع
تعارض منافع زمانی ایجاد میشود که روابط مالی، شخصی، سازمانی، حرفهای یا علمی بتواند بر قضاوت، تحلیل یا تصمیمگیری افراد تأثیر بگذارد.
نویسندگان باید تمامی تعارضهای احتمالی منافع و منابع حمایت مالی پژوهش را اعلام کنند.
داوران و سردبیران نیز موظفاند در صورت وجود رابطه شخصی، علمی، مالی یا سازمانی با نویسندگان یا موضوع مقاله، از بررسی آن کنارهگیری کنند.
در صورت نبود تعارض منافع، نویسندگان باید عبارت زیر را در مقاله درج کنند:
«نویسندگان اعلام میکنند که در ارتباط با انجام پژوهش، نگارش و انتشار این مقاله هیچگونه تعارض منافعی وجود ندارد.»
۷. اخلاق پژوهش درباره انسانها
در پژوهشهایی که با مشارکت انسانها، اطلاعات شخصی، مصاحبه، پرسشنامه، پرونده یا دادههای محرمانه انجام شدهاند، رعایت حقوق، کرامت، امنیت و حریم خصوصی مشارکتکنندگان الزامی است.
نویسندگان باید در صورت لزوم رضایت آگاهانه مشارکتکنندگان و تأیید کمیته اخلاق پژوهش را دریافت کنند.
اطلاعات هویتی و محرمانه افراد نباید بدون رضایت آنان منتشر شود.
در پژوهشهای نیازمند کد اخلاق، شماره و مرجع صادرکننده کد اخلاق باید در مقاله درج شود.
۸. محرمانگی اطلاعات
تمامی مقالات ارسالی و اطلاعات مربوط به نویسندگان و داوران محرمانه تلقی میشوند.
سردبیران، اعضای هیئت تحریریه و داوران نباید اطلاعات مقاله را پیش از انتشار در اختیار اشخاص دیگر قرار دهند یا از دادهها و ایدههای آن برای منافع شخصی یا پژوهشی خود استفاده کنند.
هویت داوران و نویسندگان باید متناسب با شیوه داوری فصلنامه محرمانه باقی بماند.
۹. وظایف داوران
داوران باید مقاله را بهصورت علمی، بیطرفانه، دقیق و محرمانه بررسی کنند.
داوران موظفاند:
-
تنها مقالات مرتبط با تخصص خود را بپذیرند.
-
داوری را در مهلت تعیینشده انجام دهند.
-
از بیان مطالب توهینآمیز یا شخصی خودداری کنند.
-
نقاط قوت و ضعف مقاله را مستدل بیان کنند.
-
منابع مهمی را که نویسندگان نادیده گرفتهاند معرفی کنند.
-
هرگونه شباهت مشکوک یا تخلف احتمالی را به سردبیر گزارش دهند.
-
از استفاده شخصی از اطلاعات مقاله خودداری کنند.
-
تعارض منافع احتمالی را اعلام کنند.
تصمیم نهایی درباره مقاله بر عهده سردبیر و هیئت تحریریه است و نظر داور جنبه مشورتی دارد.
۱۰. وظایف سردبیر و هیئت تحریریه
سردبیر و اعضای هیئت تحریریه موظفاند تصمیمهای خود را بر اساس ارزش علمی، اصالت، روششناسی، کیفیت نگارش و ارتباط موضوعی مقاله اتخاذ کنند.
ملیت، جنسیت، باورها، وابستگی سازمانی، موقعیت اجتماعی یا دیدگاههای شخصی نویسندگان نباید در تصمیمگیری علمی تأثیر داشته باشد.
مقالات اعضای هیئت تحریریه نیز باید مانند سایر مقالات، بدون دخالت نویسنده در فرایند تصمیمگیری، بررسی و داوری شوند.
۱۱. استقلال و بیطرفی علمی
تصمیمهای علمی فصلنامه باید مستقل از منافع مالی، تبلیغاتی، سیاسی، سازمانی یا شخصی اتخاذ شوند.
ناشر، حامیان مالی یا سایر اشخاص نباید در نتیجه داوری و تصمیم نهایی سردبیر دخالت کنند.
۱۲. استفاده از هوش مصنوعی
ابزارهای هوش مصنوعی نمیتوانند بهعنوان نویسنده مقاله معرفی شوند؛ زیرا مسئولیت علمی و حقوقی محتوا را نمیپذیرند.
در صورت استفاده مؤثر از ابزارهای هوش مصنوعی در نگارش، ترجمه، تحلیل داده یا تولید محتوا، نویسندگان باید نوع ابزار و نحوه استفاده از آن را بهصورت شفاف اعلام کنند.
مسئولیت بررسی صحت، اصالت، منابع، دادهها و محتوای تولیدشده با این ابزارها بر عهده نویسندگان است.
بارگذاری متن کامل مقاله در ابزارهایی که محرمانگی اطلاعات را تضمین نمیکنند، توسط داوران یا اعضای تحریریه مجاز نیست.
۱۳. دادهسازی و تحریف دادهها
ساخت دادههای غیرواقعی، تغییر عمدی نتایج، حذف گزینشی دادهها، دستکاری تصاویر و ارائه اطلاعات گمراهکننده، تخلف پژوهشی محسوب میشود.
در صورت لزوم، فصلنامه میتواند از نویسندگان درخواست کند دادههای اولیه، ابزارهای پژوهش، مجوزها یا مستندات مرتبط را ارائه کنند.
نویسندگان باید دادهها و مستندات پژوهش را برای مدت متعارف نگهداری کنند.
۱۴. مالکیت فکری و حق نشر
نویسندگان باید حقوق مالکیت فکری اشخاص و سازمانها را رعایت کنند.
استفاده از آثار، تصاویر، پرسشنامهها، جدولها یا مطالب دارای حق نشر باید با ذکر منبع و در صورت لزوم با کسب مجوز انجام شود.
شرایط حق نشر، مجوز انتشار و نحوه استفاده مجدد از مقالات مطابق سیاستهای اعلامشده فصلنامه خواهد بود.
۱۵. شکایت و اعتراض
نویسندگان میتوانند نسبت به تصمیم علمی، فرایند داوری یا عملکرد فصلنامه اعتراض مستدل خود را از طریق راه ارتباطی رسمی نشریه ارسال کنند.
اعتراض باید شامل مشخصات مقاله، موضوع اعتراض و دلایل علمی و مستند باشد.
اعتراضها توسط سردبیر یا فردی مستقل از تصمیم اولیه بررسی خواهند شد. اعتراض صرفاً به دلیل رد مقاله، بدون ارائه استدلال علمی، موجب تغییر تصمیم نخواهد شد.
۱۶. رسیدگی به تخلفات
در صورت دریافت گزارش یا مشاهده نشانههای تخلف، فصلنامه موضوع را محرمانه و بیطرفانه بررسی میکند.
ممکن است از نویسندگان، داوران یا مؤسسه وابسته آنان توضیح و مستندات درخواست شود.
تا پیش از پایان بررسی، از اعلام عمومی اتهام اثباتنشده خودداری خواهد شد.
با توجه به نوع و شدت تخلف، اقدامات زیر ممکن است انجام شود:
-
درخواست توضیح یا اصلاح
-
توقف فرایند داوری
-
رد مقاله
-
انتشار اصلاحیه
-
انتشار اعلام نگرانی
-
پسگرفتن مقاله منتشرشده
-
اطلاعرسانی به مؤسسه یا نهاد مرتبط
-
محدودکردن پذیرش آثار بعدی فرد متخلف
۱۷. اصلاح، پسگرفتن و حذف مقاله
در صورت مشاهده اشتباه قابل اصلاح که اعتبار کلی مقاله را از بین نمیبرد، اصلاحیه منتشر خواهد شد.
اگر یافتههای مقاله به دلیل تخلف یا خطای اساسی غیرقابل اعتماد باشند، فصلنامه میتواند مقاله را پس بگیرد.
حذف کامل مقاله فقط در شرایط استثنایی، مانند وجود خطر قانونی جدی، افشای اطلاعات محرمانه یا آسیب احتمالی، انجام میشود.
سوابق اصلاح یا پسگرفتن مقاله باید تا حد امکان شفاف و قابل مشاهده باقی بماند.
۱۸. بحثهای پس از انتشار
خوانندگان و پژوهشگران میتوانند خطاها یا نگرانیهای علمی مربوط به مقالات منتشرشده را به فصلنامه گزارش دهند.
گزارشها باید مستند، محترمانه و مرتبط با محتوای علمی مقاله باشند.
فصلنامه موظف است گزارشهای معتبر را بررسی کرده و در صورت لزوم اصلاحیه، پاسخ نویسنده یا تصمیم مناسب دیگری منتشر کند.
۱۹. حفظ حریم خصوصی
نامها، نشانیهای ایمیل و سایر اطلاعات شخصی ثبتشده در سامانه تنها برای اهداف علمی و اجرایی فصلنامه استفاده میشوند و جز در موارد قانونی یا با رضایت افراد، در اختیار اشخاص یا سازمانهای دیگر قرار نمیگیرند.
۲۰. پذیرش اصول اخلاقی
ارسال مقاله به فصلنامه «نگاه شهروند» بهمعنای تأیید موارد زیر است:
-
مقاله اصیل و حاصل فعالیت علمی نویسندگان است.
-
مقاله قبلاً منتشر نشده و همزمان در نشریه دیگری در حال بررسی نیست.
-
تمامی نویسندگان از ارسال مقاله مطلع و با آن موافقاند.
-
اطلاعات، دادهها و منابع مقاله صحیح و شفاف ارائه شدهاند.
-
اصول نویسندگی، محرمانگی، تعارض منافع و اخلاق پژوهش رعایت شدهاند.
-
نویسندگان مسئولیت علمی و حقوقی محتوای مقاله را میپذیرند.
